woensdag, 18 januari 2012 00:41

AH Erlebnis

AH gaat klantgegevens verzilveren

Op 3 januari 2012 maakte Albert Heijn bekend dat men begonnen was met het verzilveren van de aankoopgegevens waarover men beschikt van klanten met een persoonlijke bonuskaart. Naast de reguliere wekelijkse bonusaanbiedingen, het sparen van air-miles en andere voordelen van de bonuskaart, ontvangt een grote groep bonuskaartgebruikers straks elke vier weken zes persoonlijke aanbiedingen.
En passant liet Casper Meijer, directeur merchandising van Albert Heijn weten dat hiervoor momenteel de aankoopgegevens van de afgelopen 2 jaar worden gebruikt.
Men verwacht geen problemen met de privacywetgeving, zo liet hij weten, omdat klanten die dit een inbreuk op hun privacy vinden de persoonlijke bonuskaart kunnen laten ‘omzetten’ in een onpersoonlijke bonuskaart.

Anonieme bonuskaarten
Wat er niet bij verteld werd, en ook op de website van A-H nergens wordt vermeld is dat toen A-H als eerste bedrijf in ons land de bonuskaart wilde gaan invoeren, als toonpas voor het krijgen van kortingen, de Registratiekamer (voorloper van het College Bescherming Persoonsgegevens) geen goedkeuring verleende om hiervoor persoonlijke gegevens van klanten te vereisen. Uitspraak 18 februari 1998, kenmerk 97.V.0034.1

Vandaar dat A-H tot op heden zowel een persoonlijke bonuskaart aan klanten ter beschikking stelt, als een anonieme versie voor klanten die niet hun persoonlijke gegevens willen verstrekken en die wel bezwaar hebben dat A-H al hun aankopen tot op de persoon identificeerbaar registreert.

Daarom is het misleidend dat de woordvoerder van AH nu doet voorkomen dat mensen niet rechtstreeks een anonieme kaart zouden kunnen aanvragen, maar deze enkel kunnen verkrijgen als ze eerst een persoonlijke kaart aanvragen. Albert Heijn leidt klanten nog verder om de tuin door de mogelijkheid om rechtstreeks een anonieme kaart aan te vragen niet op de website te vermelden, noch op het aanvraagformulier.
Prima plan of privacyaantasting?

Wie denkt dat A-H volkomen in zijn recht staat als men de persoonsgegevens en data betreffende het koopgedrag van klanten vastlegt en gaat gebruiken voor ander doeleinden dan uitsluitend het verstrekken van kortingen: lees de onderstaande informatie en denk daar dan nog een keer goed over na.

Toestemming, eerlijk waar?

Allereerst is er de kwestie van toestemming. Klanten die hun gegevens op het aanvraag formulier invullen, worden geacht goedkeuring te verlenen aan de algemene voorwaarden.
Maar op het ‘aanvraag- en wijzigingsformulier’, wat leden van Vrijbit op 14-1-2012 in een Utrechts filiaal kregen, staat enkel: ‘A-H zal uw persoons-, spaar-, en boodschappengegevens strikt vertrouwelijk behandelen en uitsluitend gebruiken om u voordelen te bieden die aan de AH-bonuskaart verbonden zijn’.
Weinig klanten zullen derhalve beseffen dat de uitgebreide bonuskaartvoorwaarden, zoals die op de website van A-H staan, een veel bredere toepassing vermelden. Zoals onderzoek doen, contact met klanten onderhouden, maar ook het verstrekken van alle persoonsgegevens in combinatie met het koopgedrag aan politie en justitie of aan andere hulpverleners.
Van expliciete vooraf verleende toestemming om de persoons- en koopgedraggegevens te gebruiken is derhalve geen sprake, op grond van het aanvragen van een bonuskaart.
Dat A-H, onlangs door het wijzigen van de tekst van de privacyverklaring doet voorkomen alsof klanten en het CBP wel toestemming zouden hebben verleend voor de nieuwe actie, ontdekte ICT-jurist Arnoud Engelfriet recent.


Wat is het probleem?

Verlengstuk opsporingsdiensten
De BV Albert Heijn, fungeert met het vastleggen van gedragsgegevens zoals hierboven blijkt als potentieel verlengstuk van de opsporingsdiensten. Met het gevaar dat klanten waarvan hun aankopen, tijdstrip van aankopen doen en de combinatie met hoe zij de aankopen betalen, tot volkomen uit het verband gerukte conclusies kan leiden. De data maken bijvoorbeeld niet zichtbaar of men voor zichzelf inkopen deed, voor de buurvrouw of voor de sportvereniging, en zo kan men van een excessief drankgebruik worden verdacht omdat men voor de hele buurtvereniging inkopen doet.

Koopgedrag van invloed op afsluiten ziektekostenverzekering

Sinds 4 november 2007 handelt A-H niet enkel in de verkoop van supermarkt producten, maar ook in het aanbieden van A-H polissen voor zorgverzekeringen.
In 2005 begon A-H met een systeem waarin de klant wordt duidelijk gemaakt welke producten A-H als gezond beschouwd. Dit systeem van het ‘gezonde klavertjes-logo’ werd in 2009 uitgebreid met een programma waarin de klant ook gericht wordt aangestuurd bewust de keuze te maken om de producten met dit logo te kopen.
De ontwikkeling dat, in plaats van de zorgverleners en de overheid, de zorgverzekeraars in toenemende mate gaan bepalen hoe de zorg in Nederland wordt ingericht heeft sinds enkele jaren een grote vlucht genomen. Dat daarbij de kostenbeheersing van de ziekenzorg het uitgangspunt vormt, is daaraan inherent. Dit gaat gepaard met een ontwikkeling waarbij het steeds minder als taboe wordt beschouwd om de toegang tot zorg ter discussie te stellen voor bepaalde groepen patiënten. Met name het er op na houden van een, als ongezond getypeerde levensstijl, wordt publiekelijk steeds vaker geopperd als mogelijkheid om deze mensen met minder voorrang te gaan behandelen of een grotere eigen bijdrage in de zorg van te eisen.
De koppeling binnen een bedrijf, tussen handel in ziektekostenverzekeringen en handel in producten waarvan de verkoper zelf bepaalt wat men als ‘gezonde producten’ beschouwt, geeft de aanzet tot mogelijke belangenverstrengeling tussen het uitbaten van particuliere bedrijfsbelangen en het inrichten van een goede zorgsector.
Dat gaat in dit geval dan over een bedrijf dat de beschikking heeft over een schrikbarende hoeveelheid persoonsgegevens. Het gaat niet enkel om miljoenen namen, woonadressen, e-mailadressen, gezinssamenstellings- ,en koopgedrag gegevens. Maar ook om de banknummers van klanten die elektronisch betalen. Bovendien bezit A-H gegevens van klanten die via pre-paidkaarten voor toegang betalen tot bel- en internetverkeer. A-H heeft zelfs beschikking over biometrische gegevens, waarmee klanten die niet gevolgd kunnen worden via de persoonlijke bonuskaart of bankgegevens toch identificeerbaar zijn.  Momenteel gaat dat voornamelijk door middel van cameraopnames die gezichtsherkenning mogelijk maken, niet alleen voor de beveiliging van een filiaal zelf maar ook voor politie, of bewakingsdiensten binnen een bepaald winkelgebied. In de toekomst kan dat gebruik nog verder strekken: het bedrijf blijkt geïnteresseerd in het ontwikkelen van wijzen waarop mensen met hun lichaamskenmerken zouden kunnen betalen, zoals de doorontwikkeling van de proef uit 2008/2009 om met vingerafdrukken te kunnen betalen.

Keuzevrijheid
Bij kwesties van privacyschending door het particulier bedrijfsleven speelt altijd de keuzevrijheid van klanten een voorname rol. Wie het niet bevalt gaat immers naar een ander en als bedrijven klanten kwijtraken gaan ze hun leven wel beteren, zo luidt de filosofie van het zelfreinigend vermogen door marktwerking. Keuzevrijheid om niet bij A-H te kopen is echter voor veel mensen inmiddels niet langer een reële optie.
Kleine winkels, werden eerst door supermarkten uit de markt geconcurreerd, dus de mogelijkheid om basisbehoeften bij kleine winkels in de nabije omgeving te kunnen kopen bestaat voor velen alleen nog tijdens verre reizen of in verhalen van oude mensen. Inmiddels is de keuzemogelijkheid tussen supermarkten sterk verkleind; A-H verwerft zich op steeds meer plaatsen een  monopoliepositie qua verkoop van levensmiddelen verkoop. Zie daarover klachten die ingediend zijn bij de Nederlandse Mededingings Autoriteit ( NMa 23-1-2009)

Conclusie
Bezint eer ge begint met A-H een ogenschijnlijk onschuldige inkijk te geven in uw koopgedrag, want schijn bedriegt.
Tenzij u het geen enkel probleem vindt dat u nog jaren na aankoop van een A-H product bijvoorbeeld door justitie ter verantwoording kan worden geroepen om uit te leggen wat u in 2009 om 14.15 uur in een bepaald A-H filiaal aan drank en verbandmiddelen kocht ( vruchtensap en pleisters), waarom u die dag eerder ook al boodschappen deed voor een ‘kennelijk gezellige bedoeld etentje’(gezien uw inkomen is de aanschaf van deze kaas toch niet aan te merken als een normale boodschap’) en later die dag een schoonmaakmiddel kwam kopen (op de gebruiksaanwijzing staat dat het o.a. bloedvlekken verwijdert). Of dat de inspecteur van de sociale recherche opvalt dat u zodanig luxe producten koopt dat dit aanleiding geeft tot het veronderstellen van uitkeringsfraude of veronderstelling dat de tarieven van een sociale toelage als te riant mogen worden aankenmerkt.
CBP als Privacy waakhond zag (weer eens) geen enkel bezwaar in de nieuwe A-H actie lees…
Burgerrechtenvereniging Vrijbit heeft daar andere ideeën over en schreef daarover de volgende brieven aan de directeur van Albert Heijn en aan de voorzitter van het CBP.