De huidige Paspoortwet werd op 9 juni 2009 goedgekeurd door de Eerste Kamer. Invoering werd op 28 juni 2009 van kracht voor diplomatieke en dienstpaspoorten en vanaf 21 september dat jaar voor iedere burger die een nieuw paspoort of ID-kaart aanvraagt. Aaron Boudewijn, de student die landelijke bekendheid verwierf als eerste weigeraar van vingerafdrukken die beroep aantekende bij de bestuursrechter om de paspoortwet buiten werking te laten stellen, was gevraagd in een special over Privacy te schrijven voor het vakblad van het PvIB.

Vrijbit werkte nauw met hem samen en probeert bij deze zijn toezegging postuum gestand te doen. Het PvIB is het kenniscentrum op het gebied van Informatiebeveiliging in Nederland. Het PvIB is het platform waar informatie, kennis en ervaring over informatiebeveiliging wordt verzameld, verbeterd, verrijkt en weer wordt uitgedragen. Het PvIB verenigt alle betrokkenen en geinteresseerden in het vakgebied Informatiebeveiliging. Het artikel van Miek Wijnberg is hieronder in PDF vorm te lezen of te downloaden.

De vereniging Vrijbit bestaat sinds gisteren officieel 2 jaar.

Organisatie:

Het eerste jaar kenmerkte zich door het op poten zetten van de organisatie zelf. Van ledenadministratie t/m website maken, van naamsbekendheid krijgen t/m financiën versieren… alles moest na de oprichting vanuit het niets opgebouwd worden.

Niet dat we daar erg veel tijd voor hadden, want al in september organiseerden we de Nederlandse bijdrage van de internationale actiedag Freedom Not Fear. Voor het gebouw van de Tweede Kamer hebben we toen, met de manifestatie ‘Volksopstand2008’, demonstratief laten zien dat er vanuit allerlei invalshoeken mensen en organisaties bezorgd en/of boos waren over de almaar toenemende inperking van de persoonlijke vrijheid.

 

Tijdsbeeld beginjaar:

Dat was in de tijd dat je door het gros van de mensen nog voor gek versleten werd als je een beeld schetste van waar de registratie- en controledrift toe zou leiden. De tijd dat zo’n beetje alle politici, behalve Sophie in ’t Veld, nog beweerden dat privacy de burgers niet interesseerde. De tijd dat wetenschappers zich niet wilde mengen in actie tegen de inperking van de privacy omdat ze van mening waren dan hun wetenschappelijke onafhankelijkheid op te geven. En de tijd dat de media niet te bewegen waren om aandacht aan het onderwerp te besteden.

 

Protest:

Hoewel we bijkans bezweken onder de werkdruk om zonder enige ervaring zo’n manifestatie op poten te zetten (onder de kritiek van mensen die niet wilden meehelpen omdat er toch niet genoeg volk op de been gebracht zou worden) hebben we tot nu toe steeds openbare gelegenheden georganiseerd, waar iedereen in de gelegenheid is om te laten zien dat men het niet eens is met de gang van zaken. Waar mensen die actief tegengas willen geven, elkaar kunnen ontmoeten. Waar de gewone mensen, om wier vrijheid het uiteindelijk gaat, uiting kunnen geven aan hun ontevredenheid over de controlemaatschappij die zich steeds verder in hun persoonlijk leven wringt.

 

Doel:

Dat is waar Vrijbit voor staat: een vereniging van allerlei soorten mensen. Jong en oud. Eenvoudige lieden en eminente geleerden. Vanuit allerlei beroepen en invalshoeken. Van allerlei levensopvattingen en gezindten. Uit steden en van het platteland. Uit alle uithoeken van het land (tot nu toe met uitzondering van de Waddeneilanden). Een club van passieve en actieve leden die ieder naar eigen vermogen bijdragen om aandacht te krijgen voor de bezwaren en gevaren van de aantasting van de Privacy. En die op de bres springen om te zorgen dat zijzelf en de generaties na ons een leven kunnen leiden dat niet gedicteerd wordt door de overheid en het bedrijfsleven.

Die met elkaar een samenleving willen waar niet iedereen als potentiële verdachte wordt beschouwd. Waar niet iedereen verplicht is om bij alle doen en laten zich te realiseren hoe kwaadwillenden hun persoonsgegevens zouden kunnen misbruiken. Of hoe je in de problemen kan komen wanneer volkomen onschuldig gedrag door machthebbers verkeerd wordt beoordeeld of veroordeeld. Waar je je leven niet zeker bent als je gegevens ergens niet goed worden opgeslagen of worden gemanipuleerd. Waar het rechtssysteem overeind blijft dat mensen pas schuldig worden bevonden als daar wettig bewijs voor wordt geleverd in plaats van baby’s als potentieel risico te gaan screenen en bij voorbaat mensen te criminaliseren omdat ze zich over een bepaald onderwerp informeren, met bepaalde mensen contact hebben of omdat ze misschien in de toekomst wel eens op verkeerde gedachten zouden kunnen komen. Waar persoonsgegevens van iemand zelf zijn en niet als bezit kunnen worden opgeëist door overheid of bedrijfsleven.

 

Kennis is macht:

Voornaamste bezigheid dat eerste jaar was de bewustwording op gang brengen door informatie te verstrekken over wat er sinds 2001 allemaal aan privacyinperkende wet- en regelgeving was ingevoerd en nog op stapel stond. En om uit te leggen wat er technisch aan persoonscontrole mogelijk is en wordt toegepast.

RFID-chips - haast niemand wist wat dat waren, dat pasfoto’s geschikt zijn om een digitale gezichtsscan van te maken, dat gezichtspunten geschikt zijn voor gezichtsherkennende camerasystemen, wat biometrische identiteitsbewijzen zijn, internet der dingen, virtuele identiteit en diefstal daarvan, dat ook de ID-kaarten sinds 26-8- 2006 voorzien zijn van chip en biometrie. Privacyinperking via het toen nog toekomstige OV-chipkaartsysteem, Elektronisch Patiëntdossier, slimme energiemeters, elektronische kinddossiers en ga zo maar door.

Dat werd een wedren om enerzijds de kennis die Vrijbitters en sympathisanten over dit onderwerp hadden, aan de man te brengen en anderzijds te proberen om de ontwikkelingen van de privacyinperkingen zelf bij te benen.

Dit geldt tot op de dag van heden, want wie ‘s avonds alle nieuws tot zich heeft genomen voor het naar bed gaan, zal de volgende ochtend ontdekken dat er alweer nieuwe ontwikkelingen zijn.

Gelukkig gaat dat inmiddels steeds efficiënter dankzij mensen van privacynieuws.nl, de Bits of Freedom, het team dat vergaderingen van parlement spot en leden die bepaalde nieuwssites spotten op zich namen om een vaste krant dagelijks uit te spellen, een bepaald onderwerp bijhouden.

 

Hand aan de ploeg en krachten bundelen:

Terugkijkend is nu al niet meer te geloven wat een ploegje van zo’n 3 à 6 actievelingen met een kern er omheen van zo’n man of dertig, die hand en spandiensten verleenden als er manifestaties werden georganiseerd, voor elkaar kregen.

We organiseerden lezingen, open dagen en waren aanwezig op debatten, seminars, workshops enz. die te maken hadden met de inperking van de persoonlijke vrijheid. Dagelijks werden hulpvragen en verzoeken om informatie beantwoord.

Met een gemiddelde van eens per twee weken werden interviews gegeven aan schrijvende pers, radio en tv. Tientallen wetenschappers en journalisten in opleiding hebben we te woord gestaan en voorzien van informatie.

Keihard is er gewerkt om samenwerking op poten te zetten. Tussen verschillende werelden als wetenschap en actievoerders, tussen toezichthouders en burgerrechtenorganisaties, tussen kunstenaarswereld en wetenschap, digibeten en mensen die zonder internetgebruik leven.

Om privacy als onderwerp los te weken van het image dat het enkel een theoretisch filosofisch of juridisch onderwerp is. Om duidelijk te maken hoe er verband is tussen vervoerssystemen en persoonlijke vrijheid, of tussen energielevering en privacy.

Iedere eerste zondag van de maand organiseerden we bijeenkomsten voor leden en belangstellenden. Vanaf mei 2009 hebben we ons hard gemaakt om het initiatief tot oprichting van het Platform Bescherming Burgerrechten (vanuit het Humanistisch Verbond) handen en voeten te geven.

We bouwen aan een netwerk met verdeelcentra voor actiemateriaal en een actieve club mensen waar voor allerlei vaste taken een beroep op kan worden gedaan.

 

Actie en reactie:

In het voorjaar van 2009 werd 8 weken actie gevoerd tegen het wetsvoorstel om ieders gedrag achter de voordeur op het kwartier te gaan vastleggen met een verplichte ‘slimme’meter voor gas en elektriciteit. Met succes want de Eerste Kamer ging niet akkoord met een verplichte ‘slimme’ meter.

Toen ging het ineens hard.

Door deze actie ‘wijvertrouwenslimmemetersniet’ beseften in no time miljoenen mensen, die tot dan toe niet geïnteresseerd waren in het onderwerp privacy, dat hun eigen persoonlijke vrijheid in het geding is. Ook werd in één klap duidelijk dat de burger niet machteloos staat tegenover de overheid en dat een eenvoudige poster- en petitieactie wel degelijk invloed kan hebben.

In juni 2009 voerden we opnieuw actie tegen de aanvullende ID-plicht bij verkiezingen. Weer een gegeven dat heel veel mensen bij het verzet tegen de wantrouwende overheid heeft betrokken. Familieleden, vrienden, goede bekenden die het te ver vonden gaan elkaar met documenten te moeten identificeren of uit te sluiten van het Kiesrecht. En mensen die met de oorlog in het geheugen gebrand, zien dat we hard op weg zijn om een infrastructuur te scheppen die onderdrukking van de bevolking mogelijk maakt, op een wijze waar dictators tot nu toe alleen maar van hadden kunnen dromen.

Deze actie bij de verkiezingen voor het Europese Parlement ging om een experimentele ID-plicht. Verzet was nog klein en de Kieswetswijziging hebben we niet kunnen tegenhouden. Maar in maart 2010 bij de gemeenteraadsverkiezingen werd mede dankzij de bezwaar- uitleg en -voorbeeldbrieven, in 1 op de 10 stembureaus geprotesteerd. Nu na de 3de ronde bij de landelijke verkiezingen in mei staan we voor de taak om dit protest levendig te houden om de ID-plicht in eigen stemlokaal uit de Kieswet te laten schrappen.

Actievoeren vergt een lange adem. Ook aan het verzet tegen de slimme meter moet gewerkt blijven worden, want verplicht is ie niet, maar uitgerold wordt het systeem toch wel als mensen er niet actief tegen optreden.

Eind 2008 kwam de beruchte brief van Klink over het EPD. We organiseerden een alternatieve bezwaarprocedure, door mensen op te roepen rechtstreeks bij het ministerie bezwaar te maken en de Staat aansprakelijk te stellen voor het geval gegevens zonder toestemming toch in het EPD terecht zouden komen. Mede dankzij het feit dat Vrijbit gedegen onderbouwing van bezwaren leverde en uitlegde dat het niet om een patiëntdossier gaat maar om het elektronisch maken van de Zorg, is er inmiddels sprake van zo’n massaal verzet tegen het EPD dat de Eerste Kamer vermoedelijk niet akkoord zal gaan met het wetsvoorstel.

Dat is de kracht van Vrijbit: niet enkel waarschuwen tegen de concrete plannen maar doorpakken met informatie waar principiële bezwaren om draaien.

Tegen de Paspoortwet werd in augustus 2009 juridisch bezwaar gemaakt bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. Daarmee was Vrijbit de eerste organisatie die in rechte de strijd aanbond met de Staat der Nederlanden om erkenning te krijgen voor de stelling dat deze wetgeving strijdig is met hogere wetgeving en internationale verdragen, en derhalve dient te worden ingetrokken. De strijd tegen de Paspoortwet is sindsdien het dossier waar Vrijbit-leden dagelijks mee in de weer zijn om voorlichting over te geven, acties tegen te ontketenen en mensen/organisaties te steunen die tegen deze onrechtmatige wetgeving in opstand komen.

Het voorgenomen vastleggen van het rijgedrag van automobilisten was in oktober 2009 reden om te ageren tegen het wetsvoorstel voor de kilometerheffing. De term spionagekastje, uit de koker van Vrijbit, werd overgenomen door verschillende actiecomités en organisaties. O.a hierdoor en door het initiatief van één van onze leden om het bestuur van de ANWB onder druk te zetten, met dreiging lidmaatschap op te zeggen, hebben we een flink aandeel geleverd in het verzet en uiteindelijk bewerkstelligd dat het wetsvoorstel door minister Eurlings werd ingetrokken.

Momenteel is het hard nodig om actie te voeren tegen de nieuwe parkeersystemen waarbij de gemeente van vergunninghouders meermalen per dag laat controleren of ze gebruik maken van hun auto en bezoekers enkel mogen parkeren als ze hun kenteken en bankgegevens in het digitale parkeersysteem invoeren.

 

Speerpunten:

Afgelopen jaar: bewerkstelligen dat de pers aandacht aan privacy ging besteden

Komend jaar: ons inzetten om ervoor te zorgen dat alle politieke partijen het belang hiervan gaan inzien.

 

Doorgaan met adviseringswerk

Doorgaan met de strijd:

- Tegen de Paspoortwet. De onrechtmatige wet die eist dat alle burgers hun lichaamskenmerken moeten laten opslaan in een digitaal overheidregister.

- Tegen de wetgeving ‘aanscherping regelgeving verdachten’ en voorstel van Kamp om de draagplicht van ID-bewijzen in te voeren

- Voor het terug laten draaien van de bewaarplicht telecommunicatiegegevens

- tegen het OV-chipsysteem, tot men weer onbespied kan reizen zonder daarvoor extra te moeten betalen.

- Om in de zorgverlening het recht op vertrouwelijkheid tussen arts-patiënt, hulpverlener-cliënt te behouden of terug te veroveren.

 

Nodig:

Meer actieve leden en meer geld (NB inkomsten 2009 bedroegen € 8.344,31)

persbericht, Utrecht 18 juni 2010

Advies Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) en Vereniging van Nederlandse Gemeenten ( VNG) aan burgemeesters inzake toepassing Paspoortwet onjuist en misleidend.

Op 4 juni adviseerden NVVB/VNG, op verzoek van diverse burgemeesters, over hoe te reageren op burgers die bezwaar maken tegen het afgeven van hun biometrische gegevens voor opslag in een digitaal overheidregister.

Aanleiding vormde de brief die Vrijbit 10 mei 2010 aan alle burgemeesters had gestuurd. Daarin werd uiteengezet dat de burgemeesters in een onmogelijke positie terecht zijn gekomen nu zij, als bevoegd gezag, enerzijds verplicht zijn om de Paspoortwet uit te voeren ‘zoals die luidt’ en anderzijds door burgers gevraagd worden deze wet niet zondermeer uit te voeren omdat hij strijdig is met hogere wetgeving.

Vrijbit wees de burgemeesters erop dat zij, op grond van de Algemene Wet Bestuursrecht (AWB) verplicht zijn om de Paspoortwet aan wetgeving van hogere orde te toetsen wanneer burgers zich daarop beroepen, in hun bezwaar tegen de beschikking hen geen paspoort/ID-kaart te verstrekken indien zij niet aan de eisen van de Nieuwe Paspoortwet wensen te voldoen. Vrijbit drong er daarbij op aan dat als burgemeesters zich niet tot die taak voelen toegerust, zij zelf de rechter te hulp zouden vragen, in plaats van de individuele burger te verplichten om hierover in rechte te moeten gaan procederen.

Woensdag 9 juni 2010 kunt u tijdens de Tweede Kamerverkiezingen niet alleen uw stem uitbrengen op de politieke partij van uw keuze. Ook is het een gelegenheid om te protesteren tegen de aanvullende ID-plicht voor stemgerechtigden.

Vrijbit ijvert voor het afschaffen van de ID-plicht bij verkiezingen voor mensen die in eigen stembureau van hun stemrecht gebruik willen maken. Wij vinden het onacceptabel dat burgers die hun volksvertegenwoordiging kiezen in eigen stemlokaal gedwongen worden om met het tonen van een identiteitsbewijs eerst te moeten bewijzen dat zij zich niet aan verkiezingsfraude schuldig maken.

Deze nieuwe ID-plicht die in 2009 werd ingevoerd ten behoeve van het systeem dat mensen in een willekeurig stembureau aan de verkiezingen zouden kunnen deelnemen(SWS) zou enkel moeten gelden voor diegenen die van deze Stemmen in Willekeurig Stembureau gebruik wensen te maken.

Op 10 mei jongsleden stuurde Vrijbit een brief aan alle burgemeesters van Nederland om hen te wijzen op hun verantwoordelijkheid om bezwaren tegen de Paspoortwet te toetsen aan het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), wanneer inwoners van hun gemeente zich daarop beroepen.

We schreven hen: ‘Volgens de wet bent U verplicht, als burgers u daarom vragen, zelfstandig te besluiten om het EVRM te laten prevaleren boven de Paspoortwet. Het Rijk daarentegen verplicht U de Paspoortwet zonder meer toe te passen, met als consequentie dat U, als gevolg van de vele identificatieverplichtingen, daarmee principieel bezwaarden buiten de maatschappij plaatst.

Vrijbit is aangenaam verrast vanwege het grote aantal protesten tegen de ID-plicht bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010. Het grote aantal protesten komt naar voren uit een Evaluatieonderzoek van TNS Nipo in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken waaruit overduidelijk blijkt dat Nederland niet blij is met de aanvullende identificatieplicht bij verkiezingen.

De belangrijkste conclusies van het onderzoek zijn:

• Bij 85 % van de stembureaus meldden zich mensen zonder (geldige) identificatie, per stembureau ongeveer zes. In totaal zijn dat 59 duizend kiesgerechtigden.

• In totaal werden 44.000 volmachtstemmen geweigerd wegens het ontbreken van een kopie van het ID-bewijs van de volmachtgever.

• Eén op de tien stembureaus nam klachten over de identificatieplicht op in het proces-verbaal;

• 62% van de gemeenten ontving klachten over de identificatieplicht via het proces-verbaal.

De vereniging Vrijbit heeft de minister en staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verzocht om de aanvullende identificatieverplichting uit de Kieswet in te trekken voor ALLE stemgerechtigden die in eigen kieslokaal hun stem willen uitbrengen bij verkiezingen.

Alleen zo zou voorkomen kunnen worden dat de verkiezingen niet democratisch verlopen omdat met name die groepen kiezers worden uitgesloten die (1) financieel en/of (2) fysiek niet in staat zijn een geldig identiteitsbewijs te verkrijgen en (3) allen die principieel weigeren om hun biometrische gegevens te laten registreren in een digitaal overheidsregister en/of in een paspoort/ID-bewijs.

Alleen zo kan voorkomen worden dat de uitslag van de verkiezingen ongeldig kan worden verklaard omdat zóveel stemgerechtigden hun stem niet mogen uitbrengen dat dit de zetelverdeling kan beïnvloeden.

De zogenaamde tegemoetkoming van de ministerraad dat mensen met een 5 jaar verlopen paspoort/ID-kaart ontheffing van de identificatieplicht krijgen doet geen recht aan het principiële bezwaar en biedt praktisch ook geen soelaas voor de problemen .

Uitgebreide onderbouwing van het verzoek is te lezen in de brief dd. 06-04-2010 van Vrijbit aan de minister en staatssecretaris PDF

De ministerraad heeft op voorstel van staatssecretaris Bijleveld-Schouten van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) ingestemd met toezending aan de Tweede Kamer van de evaluatie van de gemeenteraadsverkiezingen op 3 maart 2010. Het kabinet stelt vast dat gemeenten stembureauleden zorgvuldiger moeten selecteren en beter moeten instrueren. Daarnaast komt het kabinet tegemoet aan oudere kiezers die niet meer maatschappelijk actief zijn en daardoor vaak geen geldig paspoort, identiteitskaart of rijbewijs meer hebben.

Om deze groep kiezers te helpen, kunnen bij de verkiezingen op 9 juni 2010 en bij de Provinciale Statenverkiezingen in maart 2011 ook identiteitsdocumenten worden gebruikt die maximaal vijf jaar zijn verlopen. In het kader van het aankomend wetsvoorstel verkiezingsproces zal worden gezocht naar een structurele oplossing van dit knelpunt.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen woensdag 3 maart werd er in meerdere gemeenten in Nederland gehoor gegeven aan de oproep van Vrijbit om onder protest tegen de ID-plicht bij verkiezingen, te stemmen.

Zo is er onder protest gestemd en werden er protestverklaringen ingeleverd in ondermeer: Amsterdam, Boarnsterhim, Borger, Cuijk, Delft, Den Haag, Den Helder, Deventer, De Wolden, Dordrecht, Eindhoven, Groningen, Helmond, ’s-Hertogenbosch, Montfoort, Nijmegen, Utrecht, Veenendaal, Vlissingen, Voorburg, Wijdemeren, Zuidhoorn en Zwanenburg.

Mocht u er zeker van willen zijn of uw protestverklaring wel in het proces-verbaal van bevindingen van uw plaatselijke stemlokaal is opgenomen. Dan wijzen we u op de mogelijkheid om dit Vrijdag 5 maart op het plaatselijke gemeentehuis te gaan verifiëren.

Vrijbit roept iedereen op om bij het stembureau te protesteren tegen de identificatieplicht voor stemgerechtigden.

Ruim 200.000 stemgerechtigde Nederlandse staatsburgers zullen a.s. woensdag 3 maart 2010 geen gebruik mogen maken van hun stemrecht. Hun actief kiesrecht wordt hen ontnomen vanwege de nieuwe eis in de Kieswet (Staatsblad nr 452).

 

Persbericht

Vrijbit roept iedereen op om woensdag 3 maart bij het stembureau te protesteren tegen de identificatieplicht voor stemgerechtigden.

Ruim 200.000 stemgerechtigde Nederlandse staatsburgers zullen a.s. woensdag 3 maart 2010 geen gebruik mogen maken van hun stemrecht. Hun actief kiesrecht wordt hen ontnomen vanwege de nieuwe eis in de Kieswet (Staatsblad nr 452).

OPROEP: Stop de  identificatieplicht voor alle stemgerechtigden.

De mogelijkheid om op vertoon van de persoonlijk stempas in een eigen kieslokaal kunnen blijven stemmen dient behouden te blijven. Hierbij is geen vertoon van een geldig ID-bewijs verplicht maar wordt daar, als vanouds, uitsluitend naar gevraagd als er een specifieke aanleiding  is om extra op fraude te controleren.

Het wetsvoorstel zoals het er nu ligt geeft de mogelijkheid dat mensen voortaan in een stembureau naar keuze mogen gaan stemmen. Handig voor een deel van de bevolking maar met onacceptabele gevolgen voor duizenden stemgerechtigden die niet op dit nieuwe systeem zitten te wachten omdat daar een uitbreiding van de ID-plicht aan gekoppeld is.

Volgende week (15,16 of 17 juni ) stemt de Tweede Kamer over het voorstel. De exacte datum wordt maandag 14 juni op de stemmingslijst bekend gemaakt.

De Kamer wil de resultaten van het onderzoek niet afwachten en heeft één dag voor de experimentele verkiezing al laten weten vóór te gaan stemmen.