Minister Hirsch Ballin, de huidige CDA minister voor zowel Justitie als Binnenlandse Zaken, stelde op 28 juli 2010 voor om met een paar simpele wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering zowel de vrijheid van meningsuiting als het functioneren van vrije nieuwsgaring en het digitaal documenteren van enige communicatie die men met anderen heeft, de nek om te draaien.

Op 28 juli 2010 diende demissionair minister Hirsch Ballin (CDA) een uiterst merkwaardig wetsvoorstel in bij de Tweede Kamer.

De vereniging Vrijbit bestaat sinds gisteren officieel 2 jaar.

Organisatie:

Het eerste jaar kenmerkte zich door het op poten zetten van de organisatie zelf. Van ledenadministratie t/m website maken, van naamsbekendheid krijgen t/m financiën versieren… alles moest na de oprichting vanuit het niets opgebouwd worden.

Niet dat we daar erg veel tijd voor hadden, want al in september organiseerden we de Nederlandse bijdrage van de internationale actiedag Freedom Not Fear. Voor het gebouw van de Tweede Kamer hebben we toen, met de manifestatie ‘Volksopstand2008’, demonstratief laten zien dat er vanuit allerlei invalshoeken mensen en organisaties bezorgd en/of boos waren over de almaar toenemende inperking van de persoonlijke vrijheid.

 

Tijdsbeeld beginjaar:

Dat was in de tijd dat je door het gros van de mensen nog voor gek versleten werd als je een beeld schetste van waar de registratie- en controledrift toe zou leiden. De tijd dat zo’n beetje alle politici, behalve Sophie in ’t Veld, nog beweerden dat privacy de burgers niet interesseerde. De tijd dat wetenschappers zich niet wilde mengen in actie tegen de inperking van de privacy omdat ze van mening waren dan hun wetenschappelijke onafhankelijkheid op te geven. En de tijd dat de media niet te bewegen waren om aandacht aan het onderwerp te besteden.

 

Protest:

Hoewel we bijkans bezweken onder de werkdruk om zonder enige ervaring zo’n manifestatie op poten te zetten (onder de kritiek van mensen die niet wilden meehelpen omdat er toch niet genoeg volk op de been gebracht zou worden) hebben we tot nu toe steeds openbare gelegenheden georganiseerd, waar iedereen in de gelegenheid is om te laten zien dat men het niet eens is met de gang van zaken. Waar mensen die actief tegengas willen geven, elkaar kunnen ontmoeten. Waar de gewone mensen, om wier vrijheid het uiteindelijk gaat, uiting kunnen geven aan hun ontevredenheid over de controlemaatschappij die zich steeds verder in hun persoonlijk leven wringt.

 

Doel:

Dat is waar Vrijbit voor staat: een vereniging van allerlei soorten mensen. Jong en oud. Eenvoudige lieden en eminente geleerden. Vanuit allerlei beroepen en invalshoeken. Van allerlei levensopvattingen en gezindten. Uit steden en van het platteland. Uit alle uithoeken van het land (tot nu toe met uitzondering van de Waddeneilanden). Een club van passieve en actieve leden die ieder naar eigen vermogen bijdragen om aandacht te krijgen voor de bezwaren en gevaren van de aantasting van de Privacy. En die op de bres springen om te zorgen dat zijzelf en de generaties na ons een leven kunnen leiden dat niet gedicteerd wordt door de overheid en het bedrijfsleven.

Die met elkaar een samenleving willen waar niet iedereen als potentiële verdachte wordt beschouwd. Waar niet iedereen verplicht is om bij alle doen en laten zich te realiseren hoe kwaadwillenden hun persoonsgegevens zouden kunnen misbruiken. Of hoe je in de problemen kan komen wanneer volkomen onschuldig gedrag door machthebbers verkeerd wordt beoordeeld of veroordeeld. Waar je je leven niet zeker bent als je gegevens ergens niet goed worden opgeslagen of worden gemanipuleerd. Waar het rechtssysteem overeind blijft dat mensen pas schuldig worden bevonden als daar wettig bewijs voor wordt geleverd in plaats van baby’s als potentieel risico te gaan screenen en bij voorbaat mensen te criminaliseren omdat ze zich over een bepaald onderwerp informeren, met bepaalde mensen contact hebben of omdat ze misschien in de toekomst wel eens op verkeerde gedachten zouden kunnen komen. Waar persoonsgegevens van iemand zelf zijn en niet als bezit kunnen worden opgeëist door overheid of bedrijfsleven.

 

Kennis is macht:

Voornaamste bezigheid dat eerste jaar was de bewustwording op gang brengen door informatie te verstrekken over wat er sinds 2001 allemaal aan privacyinperkende wet- en regelgeving was ingevoerd en nog op stapel stond. En om uit te leggen wat er technisch aan persoonscontrole mogelijk is en wordt toegepast.

RFID-chips - haast niemand wist wat dat waren, dat pasfoto’s geschikt zijn om een digitale gezichtsscan van te maken, dat gezichtspunten geschikt zijn voor gezichtsherkennende camerasystemen, wat biometrische identiteitsbewijzen zijn, internet der dingen, virtuele identiteit en diefstal daarvan, dat ook de ID-kaarten sinds 26-8- 2006 voorzien zijn van chip en biometrie. Privacyinperking via het toen nog toekomstige OV-chipkaartsysteem, Elektronisch Patiëntdossier, slimme energiemeters, elektronische kinddossiers en ga zo maar door.

Dat werd een wedren om enerzijds de kennis die Vrijbitters en sympathisanten over dit onderwerp hadden, aan de man te brengen en anderzijds te proberen om de ontwikkelingen van de privacyinperkingen zelf bij te benen.

Dit geldt tot op de dag van heden, want wie ‘s avonds alle nieuws tot zich heeft genomen voor het naar bed gaan, zal de volgende ochtend ontdekken dat er alweer nieuwe ontwikkelingen zijn.

Gelukkig gaat dat inmiddels steeds efficiënter dankzij mensen van privacynieuws.nl, de Bits of Freedom, het team dat vergaderingen van parlement spot en leden die bepaalde nieuwssites spotten op zich namen om een vaste krant dagelijks uit te spellen, een bepaald onderwerp bijhouden.

 

Hand aan de ploeg en krachten bundelen:

Terugkijkend is nu al niet meer te geloven wat een ploegje van zo’n 3 à 6 actievelingen met een kern er omheen van zo’n man of dertig, die hand en spandiensten verleenden als er manifestaties werden georganiseerd, voor elkaar kregen.

We organiseerden lezingen, open dagen en waren aanwezig op debatten, seminars, workshops enz. die te maken hadden met de inperking van de persoonlijke vrijheid. Dagelijks werden hulpvragen en verzoeken om informatie beantwoord.

Met een gemiddelde van eens per twee weken werden interviews gegeven aan schrijvende pers, radio en tv. Tientallen wetenschappers en journalisten in opleiding hebben we te woord gestaan en voorzien van informatie.

Keihard is er gewerkt om samenwerking op poten te zetten. Tussen verschillende werelden als wetenschap en actievoerders, tussen toezichthouders en burgerrechtenorganisaties, tussen kunstenaarswereld en wetenschap, digibeten en mensen die zonder internetgebruik leven.

Om privacy als onderwerp los te weken van het image dat het enkel een theoretisch filosofisch of juridisch onderwerp is. Om duidelijk te maken hoe er verband is tussen vervoerssystemen en persoonlijke vrijheid, of tussen energielevering en privacy.

Iedere eerste zondag van de maand organiseerden we bijeenkomsten voor leden en belangstellenden. Vanaf mei 2009 hebben we ons hard gemaakt om het initiatief tot oprichting van het Platform Bescherming Burgerrechten (vanuit het Humanistisch Verbond) handen en voeten te geven.

We bouwen aan een netwerk met verdeelcentra voor actiemateriaal en een actieve club mensen waar voor allerlei vaste taken een beroep op kan worden gedaan.

 

Actie en reactie:

In het voorjaar van 2009 werd 8 weken actie gevoerd tegen het wetsvoorstel om ieders gedrag achter de voordeur op het kwartier te gaan vastleggen met een verplichte ‘slimme’meter voor gas en elektriciteit. Met succes want de Eerste Kamer ging niet akkoord met een verplichte ‘slimme’ meter.

Toen ging het ineens hard.

Door deze actie ‘wijvertrouwenslimmemetersniet’ beseften in no time miljoenen mensen, die tot dan toe niet geïnteresseerd waren in het onderwerp privacy, dat hun eigen persoonlijke vrijheid in het geding is. Ook werd in één klap duidelijk dat de burger niet machteloos staat tegenover de overheid en dat een eenvoudige poster- en petitieactie wel degelijk invloed kan hebben.

In juni 2009 voerden we opnieuw actie tegen de aanvullende ID-plicht bij verkiezingen. Weer een gegeven dat heel veel mensen bij het verzet tegen de wantrouwende overheid heeft betrokken. Familieleden, vrienden, goede bekenden die het te ver vonden gaan elkaar met documenten te moeten identificeren of uit te sluiten van het Kiesrecht. En mensen die met de oorlog in het geheugen gebrand, zien dat we hard op weg zijn om een infrastructuur te scheppen die onderdrukking van de bevolking mogelijk maakt, op een wijze waar dictators tot nu toe alleen maar van hadden kunnen dromen.

Deze actie bij de verkiezingen voor het Europese Parlement ging om een experimentele ID-plicht. Verzet was nog klein en de Kieswetswijziging hebben we niet kunnen tegenhouden. Maar in maart 2010 bij de gemeenteraadsverkiezingen werd mede dankzij de bezwaar- uitleg en -voorbeeldbrieven, in 1 op de 10 stembureaus geprotesteerd. Nu na de 3de ronde bij de landelijke verkiezingen in mei staan we voor de taak om dit protest levendig te houden om de ID-plicht in eigen stemlokaal uit de Kieswet te laten schrappen.

Actievoeren vergt een lange adem. Ook aan het verzet tegen de slimme meter moet gewerkt blijven worden, want verplicht is ie niet, maar uitgerold wordt het systeem toch wel als mensen er niet actief tegen optreden.

Eind 2008 kwam de beruchte brief van Klink over het EPD. We organiseerden een alternatieve bezwaarprocedure, door mensen op te roepen rechtstreeks bij het ministerie bezwaar te maken en de Staat aansprakelijk te stellen voor het geval gegevens zonder toestemming toch in het EPD terecht zouden komen. Mede dankzij het feit dat Vrijbit gedegen onderbouwing van bezwaren leverde en uitlegde dat het niet om een patiëntdossier gaat maar om het elektronisch maken van de Zorg, is er inmiddels sprake van zo’n massaal verzet tegen het EPD dat de Eerste Kamer vermoedelijk niet akkoord zal gaan met het wetsvoorstel.

Dat is de kracht van Vrijbit: niet enkel waarschuwen tegen de concrete plannen maar doorpakken met informatie waar principiële bezwaren om draaien.

Tegen de Paspoortwet werd in augustus 2009 juridisch bezwaar gemaakt bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. Daarmee was Vrijbit de eerste organisatie die in rechte de strijd aanbond met de Staat der Nederlanden om erkenning te krijgen voor de stelling dat deze wetgeving strijdig is met hogere wetgeving en internationale verdragen, en derhalve dient te worden ingetrokken. De strijd tegen de Paspoortwet is sindsdien het dossier waar Vrijbit-leden dagelijks mee in de weer zijn om voorlichting over te geven, acties tegen te ontketenen en mensen/organisaties te steunen die tegen deze onrechtmatige wetgeving in opstand komen.

Het voorgenomen vastleggen van het rijgedrag van automobilisten was in oktober 2009 reden om te ageren tegen het wetsvoorstel voor de kilometerheffing. De term spionagekastje, uit de koker van Vrijbit, werd overgenomen door verschillende actiecomités en organisaties. O.a hierdoor en door het initiatief van één van onze leden om het bestuur van de ANWB onder druk te zetten, met dreiging lidmaatschap op te zeggen, hebben we een flink aandeel geleverd in het verzet en uiteindelijk bewerkstelligd dat het wetsvoorstel door minister Eurlings werd ingetrokken.

Momenteel is het hard nodig om actie te voeren tegen de nieuwe parkeersystemen waarbij de gemeente van vergunninghouders meermalen per dag laat controleren of ze gebruik maken van hun auto en bezoekers enkel mogen parkeren als ze hun kenteken en bankgegevens in het digitale parkeersysteem invoeren.

 

Speerpunten:

Afgelopen jaar: bewerkstelligen dat de pers aandacht aan privacy ging besteden

Komend jaar: ons inzetten om ervoor te zorgen dat alle politieke partijen het belang hiervan gaan inzien.

 

Doorgaan met adviseringswerk

Doorgaan met de strijd:

- Tegen de Paspoortwet. De onrechtmatige wet die eist dat alle burgers hun lichaamskenmerken moeten laten opslaan in een digitaal overheidregister.

- Tegen de wetgeving ‘aanscherping regelgeving verdachten’ en voorstel van Kamp om de draagplicht van ID-bewijzen in te voeren

- Voor het terug laten draaien van de bewaarplicht telecommunicatiegegevens

- tegen het OV-chipsysteem, tot men weer onbespied kan reizen zonder daarvoor extra te moeten betalen.

- Om in de zorgverlening het recht op vertrouwelijkheid tussen arts-patiënt, hulpverlener-cliënt te behouden of terug te veroveren.

 

Nodig:

Meer actieve leden en meer geld (NB inkomsten 2009 bedroegen € 8.344,31)

Alle partijen zijn nu met hun verkiezingsprogramma’s gekomen voor de verkiezingen op 9 juni a.s. Het is interessant om na te gaan in hoeverre zij aandacht besteden aan het beschermen van de privacy of het eigenlijk maar van ondergeschikt belang vinden.

Douwe Jansz keek met een kritische blik voor ons naar de diverse verkiezingsprogramma's die gemiddeld toch zo'n 50 tot 70 pagina's tellen en maakte een een korte maar krachtige samenvatting van de 'privacy standpunten' van de belangrijkste politieke partijen.

Op 1 januari 2010 werd de OV-chipkaart  door de lezers van Webwereld uitgeroepen tot 'ict-flop van het afgelopen jaar'. Daarnaast won op 15 maart 2010 dit 'slechtste product van het jaar' de 'Flater Award' van de Consumentenbond.

De OV-chipkaart heeft deze twijfelachtige eer te danken aan gedoe met in- en uitchecken, onterecht afgeschreven bedragen, onduidelijkheid bij het overstappen en soms een hogere ritprijs, 40.000 studenten die geen kaart kregen waar ze recht op hebben, pasfoto’s die zoekraken, terreur van omroepberichten op stations en in de treinen, grootschalige politie-inzet voor bewaking van tolpoorten, studenten met nood-OVkaart bedreigd door conducteurs, intimidatie van weigeraars chipuitleessysteem abonnementkaarten, 7 jaar vastleggen reisgegevens van mensen met vrij-reizen-kaart enz...

Op Nu.nl staat vandaag een artikel dat melding maakt van de volgende, in de lange rij nog te komen 'privacy schendende' veiligheids en controle maatregelen. De Hollandsche Exploitatie Maatschappij (HEM) en KPN introduceren 'age viewers' bij slijterijen: iedereen die drank koopt wordt gefilmd aan de kassa, de beelden gaan naar een operator en die beoordeeld of de klant oud genoeg is.

Privacybezwaren zijn er volgens de slijtersunie niet. Want als de klant weigert om zich op video vast te laten leggen en in een databank op te laten slaan wordt de klant gewoonweg niet geholpen.

Het kabinet heeft bij de Tweede Kamer een wetsvoorstel ingediend om bij wet te regelen dat controleambtenaren van uitkeringsorganisaties verplicht huiszoekingen mogen gaan doen bij burgers die gebruik maken van sociale voorzieningen, zonder dat er zelfs maar een verdenking tegen hen is dat zij zich schuldig zouden maken aan strafbare feiten.

U ziet Vrijbit Voorzitter Miek Wijnberg in het KRO ontbijttelevisie programma 'Goedemorgen Nederland' van 5 november 2009. Onze immer strijdvaardige Miek geeft aan dat de aanhangige zaak bij het Europese Hof voor de Mensenrechten een hele grote slagings kans heeft.

De telefonisch geraadpleegde 'Privacy Jurist' Bart Schermer, plaats als kanttekening dat hij twijfelt of Vereniging Vrijbit wel als belanghebbende kan optreden, wat echter overduidelijk is omdat Vrijbit deze zaak voert namens haar gedupeerde leden die geen paspoort krijgen omdat ze pricipiëel weigeren hun biometrische kenmerken te grabbel te gooien.

Zaterdagavond 26-9-2009, vermoeid na een drukke dag in Den Haag ging ik retour naar Utrecht. De heenweg was al niet zonder perikelen verlopen. Na eerst vertraging bij vertrek van Utrecht CS door chaos op het spoor omdat er weer eens een treinbotsing ravage aanrichtte nadat er door ‘rood’ gereden was slipte in Gouda een jonge vrouw van de treeplank tussen trein en perron. Ook dat leverde oponthoud op omdat de conducteurs zich er eerst van wilde overtuigen of het slachtoffer haar reis wel kon vervolgen.

De terugreis liep echter uit op een soort rel door mijn weigering mijn abonnementkaart te laten uitlezen door een chipuitleesapparaat.

Dit ging als volgt:

Zoals ieder weet, komt er een elektronisch patiëntendossier (EPD), waarbij de zorgverleners (artsen, apotheken, ziekenhuizen, etc) verplicht worden zich aan te sluiten op het digitale landelijk schakelpunt. Daarmee kunnen de zorgaanbieders gegevens uitwisselen omtrent hun patiëntendossiers. De opzet is dat eind 2009 het overgrote deel van de zorgaanbieders is aangesloten. Deze wet is primair gericht op de zorgaanbieders, maar de patiënt is hier natuurlijk nauw bij betrokken, omdat zijn medische gegevens door betrokken zorgaanbieders onderling (kunnen) worden uitgewisseld.

Op dit moment vindt dit - meestal regionaal - al veelvuldig plaats, maar dat is op vrijwillige basis. Nu wordt het verplicht.
Op grond van de Wet Geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) kunnen medische gegevens aan derden worden verstrekt, indien de betrokkene hiervoor toestemming heeft gegeven. Ik denk niet dat vele patiënten dat weten en dat hun zorgverlener uitdrukkelijk daarvoor toestemming heeft gevraagd. De patiënt heeft recht van inzage en correctie.

De toegang tot het EPD is voorbehouden aan de zorgverleners, die een behandelrelatie hebben met de patiënt en alleen voorzover noodzakelijk voor de behandeling , waarbij zij betrokken zijn.

Gezien de invoering van het EPD met de verplichte aansluiting voor zorgverleners op het landelijk schakelpunt heeft daarom Klink, de minister voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, aan iedereen het Bezwaarformulier EPD toe gezonden. In wezen is dit nogal voorbarig, omdat de wet nog in behandeling is. Het wetsontwerp moet namelijk nog in de Eerste Kamer worden behandeld. De Tweede Kamer heeft deze week over een aantal moties gestemd die o.a betrekking hebben op het bezwaarschrift. Van de 5 moties zijn er 2 aangenomen. Deze zijn van de PvdA, waarin de regering verzocht wordt nadat de wet is aangenomen een nieuwe en gebruiksvriendelijke mogelijkheid te ontwerpen om bezwaar te maken.

De andere motie van het CDA wil dat de burger op elektronische wijze inzage heeft in zijn eigen dossier en in de inloggevens met daartoe voldoende beveiligde identificatie- en authenticatiemiddelen.

De minister ondersteunt deze 2 moties en ze heeft aangegeven hieraan prioriteit te geven, zodat de patiënt eind 2009 elektronische inzage kan krijgen in zijn gegevens. Er wordt gewerkt aan een verbeterde DigiD (is de huidige dan kennelijk niet goed ??) om dit zo te realiseren.

Zoals hiervoor al vermeldt, gaat de EK zich nu bezig houden met het EPD.
De vraag is moet Vrijbit naar de EK reageren met op/aanmerkingen op dit dossier en eventueel zelfs proberen gesprekken te voeren met die EK-kamerleden die dit onderwerp in hun portefeuille hebben??

Douwe Jansz

 

Vrijbit stuurde een brief aan de Eerste Kamer om nogmaals aan te dringen op het afkeuren van het wetsvoorstel dat de invoering van de zogenaamde 'slimme' energiemeters mogelijk moet maken. De belangrijkste bezwaren tegen de slimme meters en de inbreuk op de mensenrechten worden hierin nog eens uit de doeken gedaan. Daarnaast opende Vrijbit een petitie website: www.wijvertrouwenslimmemetersniet.nl waar binnen no time meer dan tienduizend handtekeningen binnen waren.

Maak ook bezwaar tegen de invoering van de 'slimme' energiemeters en stuur onze voorbeeldbrief naar de Eerste Kamer.