Brief van Vereniging Vrijbit aan de informateurs prof.dr.U.Rosenthal en prof.drs.J.Wallage

Onderwerp: Vrijheid en privacy

Privacy – een species van het vrijheidsrecht, het recht op bescherming van de persoonlijke vrijheid - is de afgelopen 10 jaar dramatisch ingeperkt. Enerzijds is dit te wijten aan de technologische ontwikkelingen van de afgelopen tijd, anderzijds is privacy binnen overheidsbeleid het onderschoven kindje sinds de aanslagen van 11 september 2001.(1)

Meer dan dertig nieuwe wetten werden de afgelopen 10 jaar ingevoerd die de persoonlijke vrijheid beknotten.

Zonder noemenswaardig overleg met parlement en mensen uit het veld of de uitwerking wel effectief zou zijn. Niet gehinderd door het feit dat ze strijdig zijn met de Nederlandse Grondwet en/of hogere internationale wet- en regelgeving. Ook niet gehinderd door inzicht in de omvang of kennis van zaken over de negatieve effecten die de uitvoering met zich mee kan brengen.

De vereniging Vrijbit bestaat sinds gisteren officieel 2 jaar.

Organisatie:

Het eerste jaar kenmerkte zich door het op poten zetten van de organisatie zelf. Van ledenadministratie t/m website maken, van naamsbekendheid krijgen t/m financiën versieren… alles moest na de oprichting vanuit het niets opgebouwd worden.

Niet dat we daar erg veel tijd voor hadden, want al in september organiseerden we de Nederlandse bijdrage van de internationale actiedag Freedom Not Fear. Voor het gebouw van de Tweede Kamer hebben we toen, met de manifestatie ‘Volksopstand2008’, demonstratief laten zien dat er vanuit allerlei invalshoeken mensen en organisaties bezorgd en/of boos waren over de almaar toenemende inperking van de persoonlijke vrijheid.

 

Tijdsbeeld beginjaar:

Dat was in de tijd dat je door het gros van de mensen nog voor gek versleten werd als je een beeld schetste van waar de registratie- en controledrift toe zou leiden. De tijd dat zo’n beetje alle politici, behalve Sophie in ’t Veld, nog beweerden dat privacy de burgers niet interesseerde. De tijd dat wetenschappers zich niet wilde mengen in actie tegen de inperking van de privacy omdat ze van mening waren dan hun wetenschappelijke onafhankelijkheid op te geven. En de tijd dat de media niet te bewegen waren om aandacht aan het onderwerp te besteden.

 

Protest:

Hoewel we bijkans bezweken onder de werkdruk om zonder enige ervaring zo’n manifestatie op poten te zetten (onder de kritiek van mensen die niet wilden meehelpen omdat er toch niet genoeg volk op de been gebracht zou worden) hebben we tot nu toe steeds openbare gelegenheden georganiseerd, waar iedereen in de gelegenheid is om te laten zien dat men het niet eens is met de gang van zaken. Waar mensen die actief tegengas willen geven, elkaar kunnen ontmoeten. Waar de gewone mensen, om wier vrijheid het uiteindelijk gaat, uiting kunnen geven aan hun ontevredenheid over de controlemaatschappij die zich steeds verder in hun persoonlijk leven wringt.

 

Doel:

Dat is waar Vrijbit voor staat: een vereniging van allerlei soorten mensen. Jong en oud. Eenvoudige lieden en eminente geleerden. Vanuit allerlei beroepen en invalshoeken. Van allerlei levensopvattingen en gezindten. Uit steden en van het platteland. Uit alle uithoeken van het land (tot nu toe met uitzondering van de Waddeneilanden). Een club van passieve en actieve leden die ieder naar eigen vermogen bijdragen om aandacht te krijgen voor de bezwaren en gevaren van de aantasting van de Privacy. En die op de bres springen om te zorgen dat zijzelf en de generaties na ons een leven kunnen leiden dat niet gedicteerd wordt door de overheid en het bedrijfsleven.

Die met elkaar een samenleving willen waar niet iedereen als potentiële verdachte wordt beschouwd. Waar niet iedereen verplicht is om bij alle doen en laten zich te realiseren hoe kwaadwillenden hun persoonsgegevens zouden kunnen misbruiken. Of hoe je in de problemen kan komen wanneer volkomen onschuldig gedrag door machthebbers verkeerd wordt beoordeeld of veroordeeld. Waar je je leven niet zeker bent als je gegevens ergens niet goed worden opgeslagen of worden gemanipuleerd. Waar het rechtssysteem overeind blijft dat mensen pas schuldig worden bevonden als daar wettig bewijs voor wordt geleverd in plaats van baby’s als potentieel risico te gaan screenen en bij voorbaat mensen te criminaliseren omdat ze zich over een bepaald onderwerp informeren, met bepaalde mensen contact hebben of omdat ze misschien in de toekomst wel eens op verkeerde gedachten zouden kunnen komen. Waar persoonsgegevens van iemand zelf zijn en niet als bezit kunnen worden opgeëist door overheid of bedrijfsleven.

 

Kennis is macht:

Voornaamste bezigheid dat eerste jaar was de bewustwording op gang brengen door informatie te verstrekken over wat er sinds 2001 allemaal aan privacyinperkende wet- en regelgeving was ingevoerd en nog op stapel stond. En om uit te leggen wat er technisch aan persoonscontrole mogelijk is en wordt toegepast.

RFID-chips - haast niemand wist wat dat waren, dat pasfoto’s geschikt zijn om een digitale gezichtsscan van te maken, dat gezichtspunten geschikt zijn voor gezichtsherkennende camerasystemen, wat biometrische identiteitsbewijzen zijn, internet der dingen, virtuele identiteit en diefstal daarvan, dat ook de ID-kaarten sinds 26-8- 2006 voorzien zijn van chip en biometrie. Privacyinperking via het toen nog toekomstige OV-chipkaartsysteem, Elektronisch Patiëntdossier, slimme energiemeters, elektronische kinddossiers en ga zo maar door.

Dat werd een wedren om enerzijds de kennis die Vrijbitters en sympathisanten over dit onderwerp hadden, aan de man te brengen en anderzijds te proberen om de ontwikkelingen van de privacyinperkingen zelf bij te benen.

Dit geldt tot op de dag van heden, want wie ‘s avonds alle nieuws tot zich heeft genomen voor het naar bed gaan, zal de volgende ochtend ontdekken dat er alweer nieuwe ontwikkelingen zijn.

Gelukkig gaat dat inmiddels steeds efficiënter dankzij mensen van privacynieuws.nl, de Bits of Freedom, het team dat vergaderingen van parlement spot en leden die bepaalde nieuwssites spotten op zich namen om een vaste krant dagelijks uit te spellen, een bepaald onderwerp bijhouden.

 

Hand aan de ploeg en krachten bundelen:

Terugkijkend is nu al niet meer te geloven wat een ploegje van zo’n 3 à 6 actievelingen met een kern er omheen van zo’n man of dertig, die hand en spandiensten verleenden als er manifestaties werden georganiseerd, voor elkaar kregen.

We organiseerden lezingen, open dagen en waren aanwezig op debatten, seminars, workshops enz. die te maken hadden met de inperking van de persoonlijke vrijheid. Dagelijks werden hulpvragen en verzoeken om informatie beantwoord.

Met een gemiddelde van eens per twee weken werden interviews gegeven aan schrijvende pers, radio en tv. Tientallen wetenschappers en journalisten in opleiding hebben we te woord gestaan en voorzien van informatie.

Keihard is er gewerkt om samenwerking op poten te zetten. Tussen verschillende werelden als wetenschap en actievoerders, tussen toezichthouders en burgerrechtenorganisaties, tussen kunstenaarswereld en wetenschap, digibeten en mensen die zonder internetgebruik leven.

Om privacy als onderwerp los te weken van het image dat het enkel een theoretisch filosofisch of juridisch onderwerp is. Om duidelijk te maken hoe er verband is tussen vervoerssystemen en persoonlijke vrijheid, of tussen energielevering en privacy.

Iedere eerste zondag van de maand organiseerden we bijeenkomsten voor leden en belangstellenden. Vanaf mei 2009 hebben we ons hard gemaakt om het initiatief tot oprichting van het Platform Bescherming Burgerrechten (vanuit het Humanistisch Verbond) handen en voeten te geven.

We bouwen aan een netwerk met verdeelcentra voor actiemateriaal en een actieve club mensen waar voor allerlei vaste taken een beroep op kan worden gedaan.

 

Actie en reactie:

In het voorjaar van 2009 werd 8 weken actie gevoerd tegen het wetsvoorstel om ieders gedrag achter de voordeur op het kwartier te gaan vastleggen met een verplichte ‘slimme’meter voor gas en elektriciteit. Met succes want de Eerste Kamer ging niet akkoord met een verplichte ‘slimme’ meter.

Toen ging het ineens hard.

Door deze actie ‘wijvertrouwenslimmemetersniet’ beseften in no time miljoenen mensen, die tot dan toe niet geïnteresseerd waren in het onderwerp privacy, dat hun eigen persoonlijke vrijheid in het geding is. Ook werd in één klap duidelijk dat de burger niet machteloos staat tegenover de overheid en dat een eenvoudige poster- en petitieactie wel degelijk invloed kan hebben.

In juni 2009 voerden we opnieuw actie tegen de aanvullende ID-plicht bij verkiezingen. Weer een gegeven dat heel veel mensen bij het verzet tegen de wantrouwende overheid heeft betrokken. Familieleden, vrienden, goede bekenden die het te ver vonden gaan elkaar met documenten te moeten identificeren of uit te sluiten van het Kiesrecht. En mensen die met de oorlog in het geheugen gebrand, zien dat we hard op weg zijn om een infrastructuur te scheppen die onderdrukking van de bevolking mogelijk maakt, op een wijze waar dictators tot nu toe alleen maar van hadden kunnen dromen.

Deze actie bij de verkiezingen voor het Europese Parlement ging om een experimentele ID-plicht. Verzet was nog klein en de Kieswetswijziging hebben we niet kunnen tegenhouden. Maar in maart 2010 bij de gemeenteraadsverkiezingen werd mede dankzij de bezwaar- uitleg en -voorbeeldbrieven, in 1 op de 10 stembureaus geprotesteerd. Nu na de 3de ronde bij de landelijke verkiezingen in mei staan we voor de taak om dit protest levendig te houden om de ID-plicht in eigen stemlokaal uit de Kieswet te laten schrappen.

Actievoeren vergt een lange adem. Ook aan het verzet tegen de slimme meter moet gewerkt blijven worden, want verplicht is ie niet, maar uitgerold wordt het systeem toch wel als mensen er niet actief tegen optreden.

Eind 2008 kwam de beruchte brief van Klink over het EPD. We organiseerden een alternatieve bezwaarprocedure, door mensen op te roepen rechtstreeks bij het ministerie bezwaar te maken en de Staat aansprakelijk te stellen voor het geval gegevens zonder toestemming toch in het EPD terecht zouden komen. Mede dankzij het feit dat Vrijbit gedegen onderbouwing van bezwaren leverde en uitlegde dat het niet om een patiëntdossier gaat maar om het elektronisch maken van de Zorg, is er inmiddels sprake van zo’n massaal verzet tegen het EPD dat de Eerste Kamer vermoedelijk niet akkoord zal gaan met het wetsvoorstel.

Dat is de kracht van Vrijbit: niet enkel waarschuwen tegen de concrete plannen maar doorpakken met informatie waar principiële bezwaren om draaien.

Tegen de Paspoortwet werd in augustus 2009 juridisch bezwaar gemaakt bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. Daarmee was Vrijbit de eerste organisatie die in rechte de strijd aanbond met de Staat der Nederlanden om erkenning te krijgen voor de stelling dat deze wetgeving strijdig is met hogere wetgeving en internationale verdragen, en derhalve dient te worden ingetrokken. De strijd tegen de Paspoortwet is sindsdien het dossier waar Vrijbit-leden dagelijks mee in de weer zijn om voorlichting over te geven, acties tegen te ontketenen en mensen/organisaties te steunen die tegen deze onrechtmatige wetgeving in opstand komen.

Het voorgenomen vastleggen van het rijgedrag van automobilisten was in oktober 2009 reden om te ageren tegen het wetsvoorstel voor de kilometerheffing. De term spionagekastje, uit de koker van Vrijbit, werd overgenomen door verschillende actiecomités en organisaties. O.a hierdoor en door het initiatief van één van onze leden om het bestuur van de ANWB onder druk te zetten, met dreiging lidmaatschap op te zeggen, hebben we een flink aandeel geleverd in het verzet en uiteindelijk bewerkstelligd dat het wetsvoorstel door minister Eurlings werd ingetrokken.

Momenteel is het hard nodig om actie te voeren tegen de nieuwe parkeersystemen waarbij de gemeente van vergunninghouders meermalen per dag laat controleren of ze gebruik maken van hun auto en bezoekers enkel mogen parkeren als ze hun kenteken en bankgegevens in het digitale parkeersysteem invoeren.

 

Speerpunten:

Afgelopen jaar: bewerkstelligen dat de pers aandacht aan privacy ging besteden

Komend jaar: ons inzetten om ervoor te zorgen dat alle politieke partijen het belang hiervan gaan inzien.

 

Doorgaan met adviseringswerk

Doorgaan met de strijd:

- Tegen de Paspoortwet. De onrechtmatige wet die eist dat alle burgers hun lichaamskenmerken moeten laten opslaan in een digitaal overheidregister.

- Tegen de wetgeving ‘aanscherping regelgeving verdachten’ en voorstel van Kamp om de draagplicht van ID-bewijzen in te voeren

- Voor het terug laten draaien van de bewaarplicht telecommunicatiegegevens

- tegen het OV-chipsysteem, tot men weer onbespied kan reizen zonder daarvoor extra te moeten betalen.

- Om in de zorgverlening het recht op vertrouwelijkheid tussen arts-patiënt, hulpverlener-cliënt te behouden of terug te veroveren.

 

Nodig:

Meer actieve leden en meer geld (NB inkomsten 2009 bedroegen € 8.344,31)

Alle partijen zijn nu met hun verkiezingsprogramma’s gekomen voor de verkiezingen op 9 juni a.s. Het is interessant om na te gaan in hoeverre zij aandacht besteden aan het beschermen van de privacy of het eigenlijk maar van ondergeschikt belang vinden.

Douwe Jansz keek met een kritische blik voor ons naar de diverse verkiezingsprogramma's die gemiddeld toch zo'n 50 tot 70 pagina's tellen en maakte een een korte maar krachtige samenvatting van de 'privacy standpunten' van de belangrijkste politieke partijen.

De ministerraad heeft op voorstel van staatssecretaris Bijleveld-Schouten van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) ingestemd met toezending aan de Tweede Kamer van de evaluatie van de gemeenteraadsverkiezingen op 3 maart 2010. Het kabinet stelt vast dat gemeenten stembureauleden zorgvuldiger moeten selecteren en beter moeten instrueren. Daarnaast komt het kabinet tegemoet aan oudere kiezers die niet meer maatschappelijk actief zijn en daardoor vaak geen geldig paspoort, identiteitskaart of rijbewijs meer hebben.

Om deze groep kiezers te helpen, kunnen bij de verkiezingen op 9 juni 2010 en bij de Provinciale Statenverkiezingen in maart 2011 ook identiteitsdocumenten worden gebruikt die maximaal vijf jaar zijn verlopen. In het kader van het aankomend wetsvoorstel verkiezingsproces zal worden gezocht naar een structurele oplossing van dit knelpunt.

Op 1 januari 2010 werd de OV-chipkaart  door de lezers van Webwereld uitgeroepen tot 'ict-flop van het afgelopen jaar'. Daarnaast won op 15 maart 2010 dit 'slechtste product van het jaar' de 'Flater Award' van de Consumentenbond.

De OV-chipkaart heeft deze twijfelachtige eer te danken aan gedoe met in- en uitchecken, onterecht afgeschreven bedragen, onduidelijkheid bij het overstappen en soms een hogere ritprijs, 40.000 studenten die geen kaart kregen waar ze recht op hebben, pasfoto’s die zoekraken, terreur van omroepberichten op stations en in de treinen, grootschalige politie-inzet voor bewaking van tolpoorten, studenten met nood-OVkaart bedreigd door conducteurs, intimidatie van weigeraars chipuitleessysteem abonnementkaarten, 7 jaar vastleggen reisgegevens van mensen met vrij-reizen-kaart enz...

Amsterdam, 5 februari 2009 – De grootste privacyschenders van de afgelopen jaren zijn bekendgemaakt. Op vrijdag 5 februari werden tijdens een stampvol symposium de Big Brother Awards 2009 uitgereikt aan Minister Ter Horst, de nieuwe vingerafdrukdatabank, T-Mobile en Vodafone en mobiele naaktscanners van de politie.

Met deze prijzen worden elk jaar personen, bedrijven, overheden en voorstellen te kijk gezet die de afgelopen jaren bij uitstek controle op burgers en inbreuken op privacy hebben bevorderd. Er was ook goed nieuws: Sophie in ‘t Veld (Europarlementariër D66) won de Winston Award, een positieve aanmoedigingsprijs.

Het kabinet heeft bij de Tweede Kamer een wetsvoorstel ingediend om bij wet te regelen dat controleambtenaren van uitkeringsorganisaties verplicht huiszoekingen mogen gaan doen bij burgers die gebruik maken van sociale voorzieningen, zonder dat er zelfs maar een verdenking tegen hen is dat zij zich schuldig zouden maken aan strafbare feiten.

Big Brother Awards 2010. Tijdens het Awardsgala, op vrijdagavond 5 februari 2010 in debatcentrum De Balie, worden de grootste privacyschenders van het afgelopen jaar in het zonnetje gezet

Wie gaan er dit keer met de prijzen vandoor? U heeft daar een grote invloed op; het gaat tenslotte om uw privacy. Net als in 2007 worden de volgende categorieën gehanteerd:

- Categorie Personen -Categorie Overheid

-Categorie Bedrijven -Categorie Voorstellen

- de "Winston Award", voor de persoon of instelling die zich juist in positieve zin heeft onderscheiden op het gebied van privacy.

Geef zoveel kandidaten op als u wil in een van de categorieën! Stuur voor 12 januari een mailtje naar Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. , en vermeld daarbij waarom een kandidaat een Award heeft verdiend. De identiteit en gegevens van inzenders worden uiteraard niet openbaar gemaakt.

Ook Vrijbit heeft een aantal nominaties gedaan, benieuwd wie er volgens Vrijbit het meest recht heeft op een award?

De overheid verzamelt zoveel mogelijk gegevens. Er is nauwelijks iemand die protesteert. Toch is uw privacy straks in handen van veel verschillende partijen.

De opsporingsambtenaar kan voor zijn onderzoek straks gebruikmaken van een enorme bak met gegevens van elke Nederlander. Een mengelmoes van vingerafdrukken, ons zoekgedrag op internet, gemaakte tram- en busritjes, medische gegevens (als het EPD, het Elektronisch Patiënten Dossier, er komt), en adres- en inkomensgegevens.

Lees verder bij: DePers

Utrecht, 18 september 2009

Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens heeft 18 september aan Vrijbit bevestigd dat er geen interim-maatregelen kunnen worden genomen tegen de registratie en opslag van vingerafdrukken van Nederlanders vanaf 21 september. Vrijbit had deze week haar eerdere verzoek om schorsing van de registratie en opslag van biometrische gegevens herhaald en verder juridisch onderbouwd.

Het Hof in Straatburg legde dit evenals 24 augustus 2009, zonder hier inhoudelijk op in te gaan, opnieuw terzijde.

De Zwitserse privacywaakhond heeft Google opgedragen de versie van Street View in het land per direct offline te halen omdat de privacy van burgers onvoldoende gewaarborgd zou zijn. Google reageert verbaasd op de eis.

Google introduceerde Street View op 18 augustus in Zwitserland. Google kreeg al te maken met strenge regels, opgesteld door de Zwitserse overheid, bij de voorbereidingen. Zo moesten voorbijgangers vooraf worden geïnformeerd bij het nemen van de panoramafoto's, en moesten gevoelige opnames zoals gezichten en nummerplaten onherkenbaar worden gemaakt.

Lees verder op Tweakers

Amsterdam, 14 augustus 2009 - Bits of Freedom gaat opnieuw digitale burgerrechten verdedigen. Veel mensen maken zich zorgen over de toenemende verzameldrift en beperking van hun digitale vrijheid door de overheid en het bedrijfsleven. Zij constateren dat hun burgerrechten daarbij onvoldoende serieus worden genomen. Bits of Freedom is terug, en zal zich door het voeren van een constructieve lobby en actieve campagnes inzetten voor de verdediging van de digitale grondrechten van de Nederlandse burger.

Luister naar een opname van het Vara radioprogramma Radio Kassa van verslaggever Bert Molenaar.

U staat er misschien niet bij stil, maar vanaf het opstaan `s morgens wordt uw doen en laten gevolgd, bewaard, en kan het op een later tijdstip worden bekeken. Journalist Bert Molenaar nam de proef op de som, en voor hij van huis wegreed was hij al een keer of zes vastgelegd. Wat krijgt een burger eigenlijk te horen als hij vervolgens gaat navragen wie wat vastlegt, voor hoe lang, en wie daar bij kan?

luister!

In deze video kondigt Minister Ab Klink vol vertrouwen de invoering van het EPD aan. Inmiddels is gebleken dat de invoering van het Elektronisch Patiëntendossier minder goed doordacht was dan Klink het deed voorkomen. Zo bleek het EPD gemakkelijk te hacken, en kwam een groot deel van de bevolking in beweging door massaal bezwaar tegen opname in het EPD aan te tekenen. Zelfs een groot percentage van de Nederlandse huisartsen gaf te kennen niet in het EPD opgenomen te willen worden vanwege de inbreuk op de privacy, en het gevaar van diefstal van de gegevens.

Webwereld

Netwerk uitzending waarin aandacht voor het fenomeen 'slimme' meter.

Met een bijdrage van Vrijbit voorzitter Miek Wijnberg die fel van leer trekt en haar verontwaardiging laat blijken over het verplicht invoeren van deze zoveelste privacyschending. Om dit tegen te houden ontketende vereniging Vrijbit een storm van protest via de website www.wijvertrouwenslimmemetersniet.nl

Bron Netwerk